Το μερίδιο φωνής χρειάζεται και κάτι που αξίζει να ακουστεί.
Στο προηγούμενο κείμενο έγραψα για τη φωνή. Για το τι λέει μια επιχείρηση και αν το λέει αρκετά καθαρά, ώστε να τη θυμούνται.
Υπάρχουν όμως και οι επόμενες ερωτήσεις. Πόσο ακούγεται αυτή η φωνή; Και, κυρίως… πού ακούγεται; Ποιος την ακούει; Πόσο συχνά; Σε ποια στιγμή; Και ανάμεσα σε πόσες άλλες φωνές;
Εδώ αρχίζει μια δύσκολη συζήτηση. Γιατί μπορεί να έχουμε κάτι ουσιαστικό να πούμε και να το ακούμε κυρίως εμείς. Οι συνεργάτες μας. Μερικοί πελάτες που ήδη μας γνωρίζουν. Ένας κύκλος οικείος, μέσα στον οποίο η παρουσία μας φαίνεται μεγαλύτερη απ’ όσο είναι στην αγορά.
Και αυτό μπορεί να μας καθησυχάζει… περισσότερο απ’ όσο πρέπει.
Η ορατότητα δεν είναι ποτέ τυχαία. Δεν «συμβαίνει». Χτίζεται. Με συνέπεια, με σχετικότητα, με πειθαρχία στην επικοινωνία. Και, νομίζω, με αρκετή υπομονή.
Ένας όρος που ακούγεται απλός
Share of voice. Το μερίδιο της διαφημιστικής δαπάνης ενός brand μέσα στη συνολική δαπάνη της κατηγορίας του. Μια σχετική μέτρηση. Χρειάζεται να βλέπουμε και τι κάνουν οι άλλοι. Πόσο από τη συνολική επικοινωνία μιας κατηγορίας ανήκει σε εμάς, σε σχέση με τους ανταγωνιστές μας. Στο internet, σε TV, Radio, στον Τύπο, στα social media, σε PR κάλυψη, στα sponsorships.
Στην καθημερινή συζήτηση, χρησιμοποιούμε τον ίδιο όρο και για αναφορές στα media, εμφανίσεις, συμμετοχή στη συζήτηση μιας αγοράς. Χρήσιμες οπτικές, αρκεί να ορίζουμε κάθε φορά τι μετράμε και με ποιον συγκρινόμαστε.
Η λογική πίσω του είναι απλή. Όσο περισσότερο ακούγεσαι, τόσο πιο πιθανό είναι να σε θυμηθούν όταν έρθει η ώρα της απόφασης. Και είναι σωστή λογική. Μέχρι ενός σημείου.
Γιατί έχω δει, και από τη μια και από την άλλη πλευρά, που μπορεί να οδηγήσει όταν γίνεται αυτοσκοπός. Σε προϋπολογισμούς media που μεγαλώνουν χωρίς να είναι ξεκάθαρο τι αγοράζουν. Σε παρουσία παντού… χωρίς να είσαι πραγματικά κάπου. Σε έναν αγώνα να ακουστείς πιο δυνατά από τον ανταγωνισμό, ενώ το ζητούμενο είναι να ακουστείς πιο καθαρά.
Επομένως, πριν φτάσουμε στο ποσοστό, χρειάζεται να απαντήσουμε σε κάτι πιο βασικό. Σε ποια θέματα θέλουμε να είμαστε παρόντες; Σε ποιους ανθρώπους χρειάζεται να φτάσουμε; Για ποια ανάγκη θέλουμε να μας θυμηθούν;
Μια επιχείρηση μπορεί να εμφανίζεται συχνά και να παραμένει άγνωστη για μια υπηρεσία που θεωρεί σημαντική για την ανάπτυξή της. Μπορεί να είναι αναγνωρίσιμη σε ένα κοινό και να απουσιάζει από ένα άλλο. Ο συνολικός αριθμός δεν αρκεί για να καταλάβουμε τη διαφορά.
Ένα υψηλό μερίδιο φωνής, χωρίς σχετικότητα, απευθυνόμενο σε γενικά κοινά… δεν σημαίνει σχεδόν τίποτα.
Τι μας λέει η έρευνα; Ότι η διάρκεια έχει σημασία.
Στο «The Long and the Short of It», οι Les Binet και Peter Field εξετάζουν τη σχέση ανάμεσα στη βραχυπρόθεσμη ενεργοποίηση των πωλήσεων και στο μακροπρόθεσμο χτίσιμο του brand.
Αναδεικνύουν και τη σημασία του share of voice: στα δεδομένα τους, brands με μερίδιο διαφημιστικής παρουσίας μεγαλύτερο από το μερίδιο αγοράς τους τείνουν να αναπτύσσονται. Πρόκειται για μια σχέση που βοηθά τον σχεδιασμό, όχι για εγγύηση αποτελέσματος κάθε επένδυσης.
Το σίγουρο είναι η ανάγκη να δουλεύουμε και στους δύο χρόνους. Να υποστηρίζουμε την ανταπόκριση σήμερα και να χτίζουμε αναγνωρισιμότητα για αργότερα.
Στο B2B, ο άνθρωπος που διαβάζει ένα άρθρο μας μπορεί να μην ψάχνει συνεργάτη εκείνη τη στιγμή. Μπορεί όμως να προσπαθεί να καταλάβει ένα πρόβλημα. Να προετοιμάζει μια αλλαγή. Να συγκεντρώνει γνώση που θα χρειαστεί σε μια απόφαση μήνες μετά. Αξίζει να είμαστε εκεί. Και να παραμένουμε. Αν κρίνουμε κάθε τέτοια επαφή μόνο από το αν έφερε άμεσα ένα lead, κινδυνεύουμε να διακόψουμε μια προσπάθεια πριν προλάβει να δημιουργήσει οικειότητα.
Επομένως, βραχυπρόθεσμα, τώρα, να δουλεύουμε την ενεργοποίηση των πωλήσεων. Μια προσφορά, ένα κάλεσμα, μια καμπάνια που φέρνει απόκριση τώρα. Τα αποτελέσματα φαίνονται γρήγορα. Μετριούνται εύκολα. Αλλά σβήνουν και γρήγορα.
Και μακροπρόθεσμα, στο μέλλον, το brand building. Η μνήμη, η εξοικείωση, η εμπιστοσύνη. Αργεί να φανεί. Δυσκολεύεσαι να τη μετρήσεις την επόμενη εβδομάδα. Αλλά συσσωρεύεται και διαρκεί.
Οι συγγραφείς δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις που μεγαλώνουν σταθερά είναι εκείνες που κρατούν μια ισορροπία ανάμεσα στα δύο. Και ότι τα brands που έχουν μερίδιο φωνής μεγαλύτερο από το μερίδιο αγοράς τους τείνουν, με τον χρόνο, να κερδίζουν μερίδιο αγοράς. Σε μεταγενέστερη δουλειά τους για το B2B, η ισορροπία μετακινείται λίγο προς την ενεργοποίηση… κοντά στο μισό-μισό. Δεν εξαφανίζεται όμως.
Αυτό που πρέπει να κρατήσουμε δεν είναι κάποιου τύπου συνταγή. Είναι μια προειδοποίηση. Ο πειρασμός είναι πάντα να επενδύουμε σε ό,τι μετριέται εύκολα αυτόν τον μήνα. Και κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, σταματάμε να χτίζουμε αυτό που θα μας κάνει να ακουγόμαστε του χρόνου.
Το βιβλίο δεν μας λέει «ξοδέψτε περισσότερο». Λέει «σκεφτείτε σε ποιον χρόνο ξοδεύετε». Είναι σημαντική διαφορά.
Από τη φωνή… στο μερίδιο αγοράς
Γιατί, φυσικά και το SOV δεν είναι ο τελικός στόχος. Ο τελικός στόχος είναι το μερίδιο αγοράς. Η φωνή είναι ο δρόμος προς τα εκεί.
Υπάρχουν τρία μεγέθη που αξίζει να βλέπουμε μαζί. Το share of spend, δηλαδή τι ποσοστό από τη συνολική επένδυση σε επικοινωνία μιας κατηγορίας είναι δικό μας. Το share of voice, πόσο από τη συζήτηση της κατηγορίας είναι δικό μας. Και το market share, το μερίδιο της αγοράς που πραγματικά κερδίζουμε.
Η κλασική παρατήρηση, που τη στηρίζουν και τα δεδομένα των Binet και Field, είναι ότι όταν το μερίδιο φωνής μιας επιχείρησης είναι μεγαλύτερο από το μερίδιο αγοράς της (αυτό που λέγεται excess share of voice), η επιχείρηση τείνει, με τον χρόνο, να μεγαλώνει. Όταν είναι μικρότερο… τείνει να χάνει έδαφος. Αργά, σχεδόν αθόρυβα. Και συνήθως το καταλαβαίνουμε όταν είναι ήδη αργά.
Εδώ όμως είναι και η παγίδα. Το share of spend δεν μετατρέπεται αυτόματα σε share of voice. Δύο επιχειρήσεις με τον ίδιο προϋπολογισμό μπορεί να ακούγονται εντελώς διαφορετικά. Η μια με μια ιδέα που τη θυμάσαι, με δημόσιες σχέσεις, με ανθρώπους που μιλούν με γνώση για τον κλάδο τους. Η άλλη με διαφημίσεις που περνούν απαρατήρητες. Και το share of voice δεν μετατρέπεται αυτόματα σε market share, αν ακούγεται στους λάθος ανθρώπους ή λέει κάτι που δεν τους αφορά.
Νομίζω ότι εκεί βρίσκεται όλη η δουλειά. Στο να βγάζει κάθε ευρώ περισσότερη φωνή… και κάθε φωνή περισσότερη μνήμη, στους σωστούς ανθρώπους. Γιατί από εκεί, κάποια στιγμή, έρχεται και το μερίδιο αγοράς.
Μερίδιο… σε ποια συζήτηση;
Στο B2B, αυτό έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Οι άνθρωποι που παίρνουν τις αποφάσεις σε έναν κλάδο δεν είναι εκατομμύρια. Μπορεί να είναι μερικές εκατοντάδες. Μερικές φορές λιγότεροι. Δεν έχει νόημα να ακουστείς από τριάντα χιλιάδες τυχαίους ανθρώπους. Έχει νόημα να ακουστείς από τους τριακόσιους σωστούς. Συχνά. Με κάτι που τους αφορά. Εκεί που ψάχνουν, ρωτούν, συγκρίνουν.
Υπάρχει και μια ακόμη παρατήρηση, από το Ehrenberg-Bass Institute, που νομίζω ότι συνδέεται άμεσα.
Σε κάθε δεδομένη στιγμή, μόνο ένα μικρό ποσοστό των B2B αγοραστών, γύρω στο 5%, βρίσκεται πραγματικά σε διαδικασία αγοράς. Οι υπόλοιποι θα αγοράσουν… αργότερα. Σε εξάμηνο, του χρόνου, ή σε δύο χρόνια.
Το ερώτημα είναι αν θα σας θυμούνται όταν έρθει εκείνη η στιγμή.
Γι’ αυτό, νομίζω, η πιο χρήσιμη ερώτηση δεν είναι «πόσο μερίδιο φωνής έχουμε;». Είναι «σε ποια συζήτηση;».
Γιατί μια επιχείρηση μπορεί να δημοσιεύει συνεχώς και να παραμένει στο περιθώριο. Μπορεί να είναι σε κάθε event, σε κάθε κανάλι, να παράγει όλο και περισσότερο περιεχόμενο… χωρίς να γίνεται πιο σχετική. Η ορατότητα δεν είναι το ίδιο με την παρουσία.
Η ορατότητα δεν είναι ένας αριθμός
Ένα παράδειγμα από τη μέτρηση της παρουσίας ενός πελάτη/συνεργάτη μας στις απαντήσεις AI κάνει αυτή τη συζήτηση πιο συγκεκριμένη.
Εξετάσαμε δέκα ερωτήσεις στα ελληνικά, από εκείνες που μπορεί να κάνει ένας πιθανός αγοραστής στον κλάδο του, με επαναλαμβανόμενες καταγραφές σε ChatGPT, Perplexity και Google. Στην ερώτηση «ποιος είναι ο καλύτερος συνεργάτης Microsoft Azure στην Ελλάδα;» η εταιρία εμφανιζόταν στο 96,9% των απαντήσεων. Στην ερώτηση «ποιος παρέχει managed IT services με 24/7 υποστήριξη στην Αθήνα;» στο 3,6%.
Ίδια εταιρεία. Ίδια περίοδος. Ίδια μοντέλα. Διαφορετική ερώτηση. Η απόσταση είναι μεγάλη.
Χρειάζεται όμως να είμαστε ακριβείς. Αυτά είναι ποσοστά εμφάνισης στις συγκεκριμένες απαντήσεις που καταγράψαμε. Δεν είναι μερίδιο αγοράς ούτε συνολικό share of voice. Και η εμφάνιση σε μια απάντηση δεν αποδεικνύει ότι κάποιος μας εμπιστεύτηκε ή μας επέλεξε.
Μας δείχνει όμως κάτι που αξίζει να εξετάσουμε. Μια έντονη παρουσία γύρω από μια ανάγκη μπορεί να συνυπάρχει με πολύ περιορισμένη παρουσία γύρω από μια άλλη. Μπορεί να είστε πρώτοι εκεί που σας ξέρουν ήδη… και αόρατοι εκεί που ψάχνουν κάτι καινούργιο.
Και αυτό δεν ισχύει μόνο για τα μοντέλα AI. Ισχύει για τα media, για τον κλαδικό Τύπο, για τις συζητήσεις σε ένα συνέδριο. Το μερίδιο φωνής δεν είναι ένας αριθμός. Είναι διαφορετικός αριθμός για κάθε ερώτηση που μπορεί να κάνει ο αγοραστής σας. Υποψιάζομαι ότι και εδώ ισχύει ό,τι λένε οι Binet και Field. Ένα μοντέλο AI «θυμάται» ό,τι έχει ειπωθεί με συνέπεια, από πολλές πηγές, για αρκετό καιρό. Δεν το πείθεις με μια καμπάνια ενός μήνα.
Πριν βγάλουμε συμπεράσματα λοιπόν χρειάζεται να δούμε περισσότερα. Τις πηγές των απαντήσεων. Το διαθέσιμο περιεχόμενο. Τον τρόπο που περιγράφονται οι υπηρεσίες. Και φυσικά, τη σταθερότητα της μέτρησης.
Το ποσοστό ανοίγει τη συζήτηση. Δεν την τελειώνει.
Να μην κυνηγάμε την προσοχή. Να κερδίζουμε τη σχετικότητα.
Αν πρέπει να το πούμε με μια φράση… Ο στόχος δεν είναι να γίνεις η πιο δυνατή φωνή της αγοράς. Είναι να γίνεις ένα χρήσιμο, αναγνωρίσιμο σημείο αναφοράς. Σε μια γεμάτη αίθουσα δεν ακούγεται αυτός που φωνάζει πιο δυνατά. Μετά από λίγο, όλοι σταματούν να τον προσέχουν. Ακούγεται αυτός που, όταν μιλά, οι άλλοι χαμηλώνουν τη φωνή τους για να ακούσουν τι έχει να πει.
Αυτό χρειάζεται κάποια πράγματα που δεν είναι εντυπωσιακά, αλλά κάνουν τη διαφορά.
- Να ξέρουμε ποια θέματα μπορεί η επιχείρηση να «κατέχει» με αξιοπιστία. Όχι όλα. Αυτά που τα στηρίζει με γνώση και εμπειρία.
- Να βρίσκουμε που αυτά τα θέματα συναντούν τις προτεραιότητες της αγοράς. Γιατί η πιο σωστή ιδέα, αν δεν απαντά σε μια πραγματική ερώτηση, μένει μονόλογος. Είναι πολύ ουσιώδες, το να έχουμε καταλάβει πως ψάχνει ο αγοραστής. Μιλάμε συχνά με τις ονομασίες των υπηρεσιών μας. Εκείνος μπορεί να ξεκινά από ένα πρόβλημα. Μια διακοπή λειτουργίας. Μια δυσκολία συνεργασίας. Μια ανάγκη υποστήριξης που δεν καλύπτεται. Αν θέλουμε να είμαστε παρόντες στη συζήτησή του, χρειάζεται να αναγνωρίζουμε αυτές τις αφετηρίες.
- Να έχουμε κάτι χρήσιμο να προσθέσουμε. Μια εξήγηση. Ένα παράδειγμα εφαρμογής. Κριτήρια που βοηθούν να συγκρίνει επιλογές. Μια τεκμηριωμένη θέση για μια αλλαγή του κλάδου. Εκεί αποκτά αξία και το thought leadership. Όταν η οπτική μας βοηθά κάποιον να σκεφτεί καλύτερα. Να δει μια παράμετρο που δεν είχε υπολογίσει. Να κάνει μια πιο συγκεκριμένη ερώτηση.
- Να έχουμε ιδέες που κάνουν την επικοινωνία να ξεχωρίζει. Αλλιώς, απλώς προσθέτουμε όγκο στον θόρυβο. Η συνέπεια θέλει και δημιουργικότητα. Νέα παραδείγματα, διαφορετικές μορφές, αφορμές που έχουν σημασία για την αγορά. Έτσι η θέση μας παραμένει αναγνωρίσιμη και η επικοινωνία έχει κάτι να προσφέρει κάθε φορά.
- Και να υπάρχει ρυθμός. Ένας σταθερός, ρυθμός επικοινωνίας, που κρατά την επιχείρηση παρούσα εκεί που διαμορφώνονται οι αντιλήψεις. Όχι κάθε μέρα με οτιδήποτε. Τακτικά, με κάτι που αξίζει.
Περισσότερο περιεχόμενο δεν φέρνει αυτόματα περισσότερη ορατότητα. Και περισσότερη ορατότητα δεν φέρνει αυτόματα περισσότερη επιρροή. Η επιρροή μεγαλώνει όταν μια επιχείρηση λέει κάτι καθαρό, σχετικό και αναγνωρίσιμο… και συνεχίζει να το λέει, με τον χρόνο.
Το μερίδιο φωνής είναι δικό σας
Γιατί η φωνή είναι δική σας. Η γνώση, η οπτική, η θέση που θέλετε να έχετε στη συζήτηση του κλάδου σας.
Η δική μας δουλειά είναι να σχεδιάσουμε πως αυτή η φωνή θα φτάσει εκεί που πρέπει. Θέλουμε να συνδέσουμε το thought leadership, το περιεχόμενο, τη στρατηγική, τα media, τη δημιουργική ιδέα και τις καμπάνιες σε ένα σύστημα, να υπηρετούν έναν κοινό σκοπό. Να βοηθούν την επιχείρηση να γίνεται αναγνωρίσιμη για όσα μπορεί πραγματικά να προσφέρει. Να κρατάμε την ισορροπία ανάμεσα στο σήμερα και στο αύριο. Και να μετράμε, με ειλικρίνεια, αν ακούγεστε στις συζητήσεις που μετράνε… και όχι μόνο αν ακούγεστε. Με διάρκεια. Με προσοχή στους πόρους. Με έλεγχο του τι μαθαίνουμε στην πορεία.
Επομένως πρέπει να είμαστε παρόντες με λόγο. Με μια χρήσιμη σκέψη. Με μια γνώση, με κάτι που βοηθάει να κάνουν αυτομάτως τη σύνδεση. Και αυτή η σύνδεση… να αντέχει στο χρόνο.
THE SHARE OF VOICE IS YOURS. THE CAMPAIGN IS OURS.



